پس از سقوط ۷۰ درصدی، سولانا این بار نگران است.

نویسنده: momo، chaincatcher

تعداد نودهای سولانا از اوج تاریخی خود ۷۰ درصد کاهش یافته است. در ابتدای ماه آوریل، بر اساس داده‌های سولانا کَمپاس، تعداد اعتبارسنج‌ها به شدت از ۲۵۶۰ در مارس ۲۰۲۳ به حدود ۷۵۶ کاهش یافت؛ در همین دوره، ضریب ناکاموتو از ۳۱ به ۲۰ کاهش یافت که نشان‌دهنده کاهش ۳۵ درصدی و تضعیف درجه غیرمتمرکز بودن است.

این تغییر همزمان است با تلاش سولانا برای روایت یک داستان بزرگ‌تر—تبدیل شدن به «نزدک آن-چین» و به دوش کشیدن بازار سرمایه جهانی. کاهش شدید گره‌ها و گسترش جاه‌طلبی تنشی اجتناب‌ناپذیر ایجاد می‌کند.

سولانا در گذشته بدون پاسخ به مسائل نودها و تمرکزگرایی نبوده است، اما نتایج رضایت‌بخش نبوده‌اند. اخیراً، طبق اعلام SolanaFloor، بنیاد سولانا سیاست جدیدی برای اعتبارسنجان (والیدیتورها) اجرا خواهد کرد که رسماً از اول ماه مه به اجرا درمی‌آید. تمرکز این سیاست جدید چیست؟ آیا می‌تواند وضعیت فعلی را تغییر دهد؟

یک. چرا تعداد گره‌ها به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته است؟

بر اساس روند تعداد نودهای سولانا، کاهش شدید در تعداد اعتبارسنج‌ها یک افت ناگهانی نبوده است. از ابتدای سال ۲۰۲۴، تعداد نودها به طور مداوم در حال کاهش بوده و به تدریج به زیر ۱۰۰۰ رسیده است.

کاهش چشمگیر تعداد نودها در اوایل سال جاری باعث وحشت در جامعه شد، که تالی، بنیان‌گذار سولانا، در پاسخ گفت که دلیل اصلی آن پایان یارانه‌ها بود.

مدت‌هاست که سولانا به‌خاطر داشتن نودهای ناکافی و تمرکزگرایی بیش از حد مورد انتقاد قرار گرفته است. برای گسترش سریع مقیاس اعتبارسنج‌ها، سولانا در روزهای اولیه خود برنامه نمایندگی بنیاد (SFDP) را راه‌اندازی کرد و از طریق تطبیق استیکینگ، نمایندگی باقیمانده و کمک‌هزینه رأی‌گیری، از نودهای کوچک و متوسط حمایت می‌کند.

به زبان ساده، بنیاد استیکینگ خارجی را با نسبت ۱:۱ مطابقت می‌دهد، با حداکثر تطبیق ۱۰۰٬۰۰۰ SOL؛ سپس باقیمانده SOL پس از تطبیق به طور مساوی بین همه اعتبارسنج‌های واجد شرایط توزیع می‌شود؛ در عین حال، هزینه‌های تراکنش رأی‌گیری روزانه را یارانه‌بخش می‌کند. این سازوکار در کوتاه‌مدت واقعاً مؤثر بود. گزارشی که توسط هلئوس در اوت ۲۰۲۴ منتشر شد، نشان داد که در اوج خود، بیش از ۷۰٪ از اعتبارسنج‌ها تا درجات مختلفی به این سیستم متکی بودند.

با این حال، مشکلات به زودی آشکار شدند. اگرچه این نودهای وابسته به یارانه از نظر تعداد اکثریت را تشکیل می‌دادند، تنها حدود ۱۹٪ از کل سهام‌گذاری را کنترل می‌کردند؛ در مقابل، حدود ۴۲۰ نود که به یارانه وابستگی نداشتند بیش از ۸۰٪ از سهم سهام‌گذاری را در اختیار داشتند و ۲۰ نود برتر بیش از یک‌سوم سهام‌گذاری را به خود اختصاص داده بودند.

واضح است که تعداد زیاد گره‌ها به معنای «غیرمتمرکزسازی» نیست. یارانه‌ها تعداد زیادی «گره اسمی» با استیکینگ کم و عملکرد پایین را جذب می‌کنند که هرچند پراکنده هستند، توانایی شرکت در رقابت واقعی استیکینگ را ندارند؛ نهادها و دارندگان بزرگ که واقعاً مقدار قابل‌توجهی از SOL را کنترل می‌کنند، بیشتر تمایل دارند منابع خود را در گره‌های بزرگ، از نظر فنی قابل‌اعتماد و از نظر عملیاتی پایدار سرمایه‌گذاری کنند.

این همچنین توضیح می‌دهد که چرا، علی‌رغم رشد قبلاً متورم‌شده در تعداد نودها، ضریب ناکاموتو همزمان افزایش نیافت.

برای سولانا، به جای حفظ تعداد زیادی از نودهای اسمی کم‌کارایی و کم‌مشارکت، بهتر است گروهی کوچک‌تر اما حرفه‌ای‌تر از اعتبارسنج‌ها تشکیل شود تا پایداری و امنیت بلندمدت شبکه تضمین گردد. بدین ترتیب، سولانا فعالانه یارانه‌ها را کاهش داد.

از سال ۲۰۲۵، این بنیاد به‌تدریج استراتژی واگذاری خود را تعدیل کرد و گره‌هایی را که مدت‌ها به یارانه‌ها متکی بودند، از دور خارج نمود. مکانیزم اصلی با عبارت «یک ورودی، سه خروجی» خلاصه شد: برای هر گره جدید یارانه‌ای، سه گره قدیمی باید بر اساس دو معیار حذف شوند—گرفتن نمایندگی بنیاد به مدت حداقل ۱۸ ماه و داشتن استیکینگ خارجی کمتر از ۱۰۰۰ SOL. طبق برآوردهای آن زمان، حدود ۵۱٪ از گره‌ها معیار حذف را داشتند که به طور بالقوه حدود ۶۸۶ گره می‌شد.

پس از حذف یارانه‌ها، بقای گره‌های کوچک و متوسط حتی دشوارتر شد. تحلیل‌ها نشان داد که نودها برای بقا به حدود ۳۵۰۰ SOL برای استیکینگ و هزینه‌ی نگهداری سالانه تقریباً ۴۵٬۰۰۰ دلار (که هزینه‌های رأی‌گیری بخش عمده‌ای از آن، یعنی حدود ۴۰۰ SOL، را تشکیل می‌دهند) نیاز دارند.

در عین حال، رقابت داخلی در شبکه تشدید شد، به‌طوری‌که اعتبارسنجان پیشرو برای دریافت واگذاری‌ها با کارمزد تقریباً صفر با یکدیگر رقابت می‌کردند و حاشیه سود نودهای کوچک و متوسط را بیش از پیش کاهش دادند.

با افزایش نیازهای عملکرد سخت‌افزاری در پی ارتقاء شبکه‌ها مانند آلپنگلو، برخی تجهیزات قدیمی به‌تدریج از دور خارج شدند و آستانه ورود برای اعتبارسنج‌ها بالاتر رفت.

با این حال، پاکسازی گره‌های کوچک و متوسط و کاهش چشمگیر تعداد گره‌ها همچنان جامعه را نگران تمرکز بیش از حد قدرت کرده است. یک کاربر توییتر نوشت: «کاربران زنجیره‌های PoS را به‌خاطر امنیت انتخاب می‌کنند، اما در پی تأمین امنیت، این زنجیره متمرکز می‌شود.» پس ما واقعاً از چه چیزی حمایت می‌کنیم؟

۲. هدف پشت سیاست جدید اعتبارسنج‌های سولانا چیست؟

در این زمینه، بیایید نگاهی به آخرین طرح نمایندگی اعتبارسنج‌های سولانا بیندازیم.

تغییر اصلی بر محدودیت‌های شدید در لایه زیرساخت متمرکز است.

نسبت استیکینگ هر ASN منفرد (که می‌توان آن را به‌عنوان فروشندهٔ ابری یا ارائه‌دهندهٔ خدمات شبکه در نظر گرفت) نمی‌تواند از ۲۵٪ تجاوز کند و نسبت یک مرکز دادهٔ منفرد نیز نمی‌تواند از ۱۵٪ فراتر رود.

به عبارت دیگر، حتی اگر یک نود مطیع و پایدار را اجرا کنید، تا زمانی که «افراد زیادی در یک مکان باشند»، ممکن است پشتیبانی بنیاد از نمایندگی را از دست بدهید.

منطق پشت این پیچیده نیست. در حال حاضر، اعتبارسنج‌های سولانا، اگرچه ظاهراً از نظر تعداد پراکنده هستند، اما از نظر فیزیکی در چند فروشندهٔ ابری و مرکز داده به‌شدت متمرکز شده‌اند. یک گزارش هلیوس اشاره کرد که دو ارائه‌دهنده خدمات نگه‌داری بیش از ۴۰٪ از کل سهام‌گذاری در شبکه را کنترل می‌کنند، که بیشتر آن در اروپا متمرکز است. بر اساس گزارش‌ها، بنیاد سولانا نیز عمداً شروع به پشتیبانی از نودها در آسیا کرده است.

بنابراین، این مقررهٔ جدید شبیه نوعی «جداسازی اجباری» است که هدف آن نه افزایش تعداد گره‌ها، بلکه وادار کردن گره‌ها به مهاجرت از زیرساخت‌های بیش از حد متمرکز و توزیع مجدد ریسک‌هایی است که در ابتدا پشت چند گره انباشته شده بودند.

در عین حال، این قوانین آزادی عمل اعتبارسنج‌ها را در لایهٔ اجرا بیش‌تر محدود کردند. این شامل الزاماتی برای تکمیل مرتب‌سازی تراکنش‌ها در عرض ۵۰ میلی‌ثانیه، پردازش اولویت تراکنش‌ها مطابق قواعد تعیین‌شده، آزادسازی شاردهای داده با ضرب‌آهنگ اجباری و ممنوعیت صریح بازبینی یا تأخیر در تراکنش‌های دریافتی توسط TPU است. این مجموعه محدودیت‌ها مستقیماً به مسائل دیرینه رقابت MEV و شفافیت اجرای تراکنش‌ها می‌پردازد و عملاً «فضای عملیاتی» اعتبارسنج‌ها را فشرده کرده و قواعد استانداردتری را برای حفظ سازگاری شبکه به کار می‌گیرد.

از منظر جهت‌گیری، این یک ارتقا بر اساس «یک ورودی، سه خروجی» سال گذشته است که از طریق قواعد، گره‌های واجد شرایط‌تر را فیلتر می‌کند.

با این حال، جنجالی به پا شده است. اپراتور Node در زنجیره Chainflow در بحث‌های عمومی نگرانی‌هایی را مطرح کرد.

از یک سو، طبق قوانین فعلی، اینکه یک گره بتواند به دریافت نمایندگی ادامه دهد، کاملاً به کیفیت عملکردش بستگی ندارد، بلکه به «مکان» آن بستگی دارد. اگر یک فروشندهٔ ابری یا مرکز دادهٔ مشخص قبلاً به حد خود رسیده باشد، صرف‌نظر از عملکرد خوب خودِ گره، تا زمانی که هنوز در آن مستقر باشد، ممکن است از سیستم یارانه حذف شود. این بدان معناست که برخی از اعتبارسنج‌های کوچک، پایدار و بلندمدت ممکن است فضای بقای خود را صرفاً به این دلیل از دست بدهند که «در محیطی بیش از حد شلوغ باقی مانده‌اند.»

از سوی دیگر، مسئله‌ای عملی‌تر در خود مهاجرت نهفته است. منابع زیرساختی باکیفیت هم‌اکنون در چند ارائه‌دهنده بزرگ متمرکز شده‌اند و وقتی گره‌های کوچک و متوسط مجبور به مهاجرت می‌شوند، گزینه‌های پیش‌روی آن‌ها اغلب شامل مراکز داده‌ای با عملکرد و پایداری ضعیف‌تر است. در این وضعیت، عملکرد نود کاهش می‌یابد، نرخ تولید بلوک افت می‌کند که به نوبه خود بر درآمدها تأثیر گذاشته و احتمالاً حذف آن‌ها از بازار را تسریع می‌کند.

خلاصه اینکه، Chainflow معتقد است که برای اعتبارسنجان کوچک و متوسط، بزرگ‌ترین عدم‌قطعیت ناشی از قوانین جدید نه در آستانهٔ فنی، بلکه در مکانیزم حذف است که «مرتبط با توانایی‌های خودشان نیست.» بنابراین، Chainflow پیشنهاد می‌کند که به جای تعیین محدودیت‌های سخت‌گیرانه حداکثری برای «سهم شبکه»، بهتر است محدودیت‌ها را به نسبت توزیع یارانه در داخل هر مرکز داده اصلاح کرد تا ضمن حفظ زیرساخت‌های باکیفیت، تمرکززدایی دقیق‌تری محقق شود.

سیاست جدید کمتر از یک ماه فرصت برای اجرا دارد و احتمالاً برخی از اعتبارسنج‌های کوچک و متوسط را بیش از پیش تحت فشار قرار خواهد داد که منجر به کاهش تعداد نودها می‌شود. با این حال، اثر نهایی به داده‌های پلتفرم گوست و جزئیات پیاده‌سازی بنیاد پس از اول ماه مه بستگی خواهد داشت.

۳. رقابت «نزدک آن-چین»

در حال حاضر، زنجیره‌های عمومی وارد رقابت «Nasdaq آن-چین» شده‌اند تا بازار سرمایه جهانی را به دوش بکشند.

برای سرمایه مالی سنتی، «سرعت» و «هزینه» واقعاً مهم هستند، اما پیش‌فرض «امنیت» و «انطباق» است. این بدان معناست که مسئله دیرینهٔ تمرکزگرایی نودها که سولانا به خاطر آن مورد انتقاد قرار گرفته است، هنگام پرداختن به روایت‌های نهادی به طور قابل توجهی تشدید خواهد شد.

بر اساس داده‌های وب‌سایت RWA.xyz، اتریوم همچنان بر ارزش دارایی‌های RWA تسلط دارد و دارایی‌های مستقر در زنجیره آن از ۱۶ میلیارد دلار فراتر رفته و سهم بازار آن بیش از ۵۵٪ است؛ زنجیره BNB با ۳.۵ میلیارد دلار و سهم ۱۲.۱۳٪ در رتبه دوم قرار دارد؛ و سولانا با حدود ۱.۹ میلیارد دلار و سهم ۶.۶۵٪ در رتبه سوم جای گرفته است. بیشتر اوراق قرضه دولتی بزرگ توکن‌شده و پلتفرم‌های اعتبار خصوصی در بخش نهادی همچنان در اکوسیستم اتریوم مستقر هستند.

از نظر دارایی‌های RWA، تعداد کیف‌پول‌ها و آدرس‌های فعال در سولانا اکنون از اتریوم فراتر رفته است. رشد کاربران RWA درون‌زنجیره‌ای عمدتاً ناشی از راه‌اندازی سهام توکن‌شده xStock در اواسط سال ۲۰۲۵ است. سولانا با سرعت و هزینه پایین خود، شکافی در بخش کاربران خرده‌فروشی ایجاد کرده است.

در این چشم‌انداز رقابتی، هم اتریوم و هم سولانا در سال ۲۰۲۶ در حال تجربه ارتقاءهای حیاتی هستند که هر یک به رفع کاستی‌های خود می‌پردازند. هدف اصلی اتریوم این است که از طریق دو ارتقای بزرگ گلامسترдам و هگوتا، شبکه اصلی را سریع‌تر و کارآمدتر اجرا کند؛ این ارتقاها اجرای موازی را فراهم می‌کنند، محدودیت گس را افزایش می‌دهند، مرتب‌سازی تراکنش‌ها را بهینه‌سازی می‌کنند و آستانه نودها را کاهش می‌دهند تا مشارکت بیشتری در اعتبارسنجی امکان‌پذیر شود.

از سوی سولانا، تمرکز بر بهبود پایداری و مقاومت در برابر ریسک است. علاوه بر سیاست جدید نودهای مذکور، این مکانیزم اجماع نیز ارتقا یافته تا زمان تأیید نهایی را از ثانیه‌ها به میلی‌ثانیه‌ها کاهش دهد، در حالی که با معرفی یک کلاینت مستقل دوم از «از کار افتادن کل شبکه در صورت خرابی یک نرم‌افزار» جلوگیری می‌کند.

این دو مسیر در یک جهت به هم می‌رسند. در این مرحله، زمانی که وجوه واقعی نهادی و دارایی‌های RWA به صورت گسترده به روی زنجیره می‌آیند، انتخاب اولویت‌دار بازار همچنان زیرساختی بالغ‌تر، پایدارتر و قابل پیش‌بینی‌تر خواهد بود. برای سولانا، نکته کلیدی این است که آیا می‌تواند مسائل ساختاری مانند تمرکزگرایی را حل کند و «سرعت» را به «سرعت قابل اعتماد» تبدیل نماید.